چهار دهه است وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از دو سوی مختلف با نقد جدی مواجه است؛ عدهای که به قید «فرهنگ» آن چشم دارند، آن را در اعمال حقوق جامعه فرهنگ و هنر، به عنوان زیرمجموعه حقوق شهروندی، ناکارآمد خوانده و از رفتار «یکی به نعل و یکی به میخ» مدیران آن به ستوه آمدهاند. اگر وزارت فرهنگ، شجاعت نظرسنجی در میان هنرمندان و نویسندگان را بیابد و از آنها بپرسد از تلاش ٣٨ساله این وزارتخانه راضی هستند یا خیر، بهحتم با آماری خیرهکننده مواجه خواهد شد که از دلسردی و ناامیدیشان حکایت دارد. اما دسته دوم که به قید «ارشاد» نظر دارند نظارت این وزارت در آفرینشهای هنری را ناکافی و آن را توأم با تساهل و تسامح میدانند. جالب اینجاست که این زاویه نگاه حتی وزارت ارشاد دولت نهم را که وزیرش از مشرب فکری خاصی از فرهنگ تبعیت میکند هم در انجام رفتار نظارتی ناموفق قلمداد میکند. یک- نظرسنجی میدانی در آرای منتشرشده از این دو سو، روشن میکند دسته نخست اهالی فرهنگ و هنر و دسته دوم عمدتا کنشگران سیاسی هستند که دغدغه فرهنگی دارند اما در خلق آثار هنری دستی ندارند؛ البته چهرههایی مانند مرحوم فرجالله سلحشور هم ب

کنسرت موسیقی خواهران گلچین امروز ساعت دو بعدازظهر در تالار وحدت برگزار میشود؛ تعیین چنین ساعتی برای کنسرت حیرتانگیز است، البته انجام کنسرت بانوان در ساعات چسبیده به ظهر مختص دیروز و امروز نیست، سالیانسال است ساعات نامتعارفی به اینگونه کنسرتها اختصاص مییابد، پیشترها این ساعت سه و نهایتا چهار و پنج بعدازظهر بود، اما بهتازگی بهسوی ظهر و احتمالا در آینده به صبحگاهان مایل شود که مایه تعجب افکار عمومی است. یک: خوانندگان زن مجال آلبوم موسیقی ندارند، تنها فرصت دیدهشدن آنها همین کنسرتهای اختصاصی برای خانمهاست؛ از این گذشته در این سالها نوازندگان زن هم برای نوازندگی در بسیاری از شهرستانها با محدودیت روبهرو شدهاند، ازاینرو برپایی کنسرت بانوان در ساعتهای دو، سه بعدازظهر، آنهم وسط هفته، اجحاف مضاعفی به آنهاست؛ غیر از ریزش مخاطب، تعیین چنین ساعتهایی، نوعی بیاحترامی به موزیسینهای زن است. دو: عجیب است چرا برپایی کنسرت بانوان در شهرستانها با افول جدی روبهرو است، همین انگشتشمار کنسرتی که اجرا میشود هم مختص تهران است، حال آنکه بهیقین زنان سراسر ایران، هم از منظر هنری و هم به

دیروز آن هفتهنامه، امروز آن روزنامه، هرروز فلانی در فیسبوک و اینستاگرام... باورکردنی نیست در ایران با این قدمت فرهنگی، هنرمندان در زمره گروههایی هستند که در معرض بیشترین اهانتها و توهینها قرار میگیرند. این در حالی است که مردم و افکار عمومی همیشه پشتیبان بزرگ جامعه فرهنگ و هنر هستند و شاید همین اقبال بزرگ است که طیفی را وامیدارد با پروندهسازی، ابهامافکنی و بیاخلاقی به بنیانهای این رابطه عمیق آسیب برساند. یک- پرسش اینجاست که چرا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا حتی مدعیالعموم برای حمایت از هنرمندان و پاسداری از ساحت اخلاق در جامعه، از توهینکنندگان شکایت نمیکند؟ چرا باید بیضایی، آغداشلو، زندهیاد کیارستمی و نامهای پرآوازه دیگری که در قلب این مردم جای دارند بنا بر اتهاماتی که در هیچ دادگاهی به اثبات نرسیده، با الفاظی رکیک دشنام بشنوند؟ به کجا رسیدهایم که آن روزنامه در نگارش نام تناولی بهجای واو، سین میگذارد؟ وقتی رسانههای رسمی داخلی چنین پردهدریهایی میکنند و عقوبتی نمیبینند، دیگرانی پرورش مییابند که در صفحات مجازی، بدون سند، همین فضای بیاخلاقی و نفرتپراکنی را با بی

٤٣ هنرمند برای اولینبار و ٢٨ هنرمند برای دومینبار آثارشان در حراج تهران ارائه شد، ٣٥ هنرمند زیر ٤٠ سال داشتند؛ همین سه مؤلفه برای متمایزشدن ششمین حراج تهران کافی است؛ اما این همه ماجرا نبود: ارائه ١١ عکس، ٢١ مجسمه و فراوانی آثار هنر معاصر که بالطبع قیمتی بسیار پایینتر از آثار مدرن و کلاسیک دارند، در شاخصشدن حراج ششم تهران مؤثر بود؛ اینجاست که فروش ١٢ میلیاردیاش امیدی تازه در بسیاری از دلها نشاند، آنسان که شوقانگیزتر از ٢٥ میلیارد پنجمین دوره که خردادماه ثبت شد ارزیابی شده است. یک- راست میگویند آنها که یادآوری میکنند حراج تهران رویدادی خصوصی است و باید به حق انتخابش احترام گذاشت، از نامش هم پیداست که تمرکزش فروش است، هدفش و حتی سنجش موفقیتش باید فروش بیشتر باشد؛ با وجود چنین کارکردهای آشکاری، فرصتدادن به این تعداد چهره نوآمده ثابت میکند روح حراج تهران فرهنگی - اقتصادی است؛ این حراجی دوست دارد شعاع بازار هنر ایران را از چهرههای پرآوازه فراتر ببرد و به مجموعهداران و خریداران نامهایی را پیشنهاد دهد که هرگز در کلکسیونی دیده نشدهاند، این مهم فقط هنرمندان جوان را دربر نم

نگاهی به حضور زنان در بازارهای هنری یک - گران ترین نقاشان دنیا را جستجو کنید، دریغ از نام یک زن؛ راستش این واقعیت بیرونی ست و از آن گریزی نیست؛ حتی اگر مثلا گروهی به نام گریلا گرلز( دختران پارتیزان) در دهه ۱۹۸۰ در نیویورک پرچم تبعیض علیه زنان هنرمند را برافرازد و سالهای سال فعالیت های منسجمی برای شرمنده کردن جو حاکم بر جامعه هنری انجام دهد تا شاید ورق را در بازار هنر برگرداند؛ تمام آن مبارزات با ماسک های گوریل وار هم نتوانست نام یک زن را به فهرستگان گران قیمت ترین آثار هنری دنیا وارد کند، هم اکنون هم سرچ کنید ویکی پدیا به شما لیستی کاملا مردانه تحویل می دهد. دو - اما تیتر این مطلب، نکته گزافی ندارد، روزگاران کلاسیک، زنان سوژه پرفروش نقاشی ها بودند، در عصر مدرنیسم زنان نقاش پرشمارتری پشت بوم ها ایستادند اما جولان بزرگ زنان هنرمند در عصر معاصر آغاز شد، زنان نقش اول معادلات هنری هستند: از تجارت هنر تا گالری داری و البته خلق آثار هنری که پرشمارتر از همیشه در صحنه حاضرند. سه - در ایران هم نقاشی برای زنان از موج نوی این هنر در کشورمان حوالی دهه 40 خورشیدی جدی شد؛ نام ها در این وا

«لولوشدن کمیسیون فرهنگی مجلس»، تیتر این ستون در اول تیرماه بود؛ آن روزها آقای نصرالله پژمانفر، یک روز پیش از آنکه رئيس کمیسیون فرهنگی مجلس شود، در گفتوگویی با خبرگزاری فارس گلایه کرده بود: «برخی میخواهند از کمیسیون فرهنگی «لولو» درست کنند». در آن یادداشت در ١٠ بند دلایلی طرح شد که گفتار و کردار این کمیسیون سبب شده چنین توهمی در ذهن ایشان شکل گیرد؛ شاهد مثالش همین متن امروز که با دریافت نشانههای مثبت از کمیته فرهنگ، هنر و رسانه، از زیرمجموعههای کمیسیون فرهنگی مجلس، به رویه جديد احترام گذاشته میشود: یک: کمیته فرهنگ، هنر و رسانه مجلس پیشنهاد داده است سیودومین جشنواره موسیقی فجر از استاد محمدرضا شجریان تجلیل کند؛ این همان رویکرد فعالانه رو به جلوست که جامعه هنری از نمایندگان خود در خانه ملت انتظار دارد، همین پیشنهاد فارغ از اینکه محقق شود یا خیر، بازگشت استاد به صحنه هنری کشور را تلنگری تازه زده است، علاوه بر آن جامعه هنری احساس میکند برای نخستینبار مجلس را همراه و کنار خود میبیند. دیگر کنشهای این کمیته در دیدارهای پررنگ با هنرمندان مختلف از نکات کمتردیدهشده از سوی نمایندگا

سویه امیدبخش حادثه ناگوار پلاسکو، ظهور روح فراموششده انسانیت بود. آتشنشانها با دستان خالی به جنگ آتشفشان رفتند تا به یک کشور شوک دهند: «مردم گرفتار یک لقمه روزی حلال بدانیم لابهلای این هوای آلوده، که بیاخلاقی و بداخلاقی کالای رایج است، هنوز انسانهایی زیست میکنند که برای نجات همنوع خود، جان شیرین را هم دریغ نمیکنند»؛ پیش از پلاسکو، این حرفها شعارهای توخالی مینمود، اما امروز یک ملت، بلکه یک دنیا میدانند اینجا، ایران، تهران، انسانهایی دارد که برای همنوع خود جان میدهند، برای آنها دهقان فداکار، اسطورهای درسی در کتاب سال دوم دبستان نیست، آنها خود آقای فداکارند. یک: آرزوی اینکه هر یک از ما روح فداکاری یک آتشنشان را میراثداری کنیم نباید محال باشد، دوستداشتن دیگری حتی در ترافیک، برای دیگری ایثارکردن، گذشتداشتن و... این روزها از آب و از هوا هم برای جامعه ایرانی لازمتر است و راستش به موازات مردم عادی، برای مسئولان، آنها که پست میگیرند و آنها که همیشه پستی دارند ضروریتر. دو: هنر هم آتشنشان میخواهد؛ کسانی که برای اعتلای هنر خود را فدا کنند، کسانی که بهجای چسبیدن به میز

قبول، ندیدبدید هستیم، همهجا تقدیر رئیس مجلس از ترانه علیدوستی را تیتر زدهایم؛ اما مگر در این چهار دهه چند بار پیش آمده یک رئیس مجلس در نطق رسمیاش در صحن علنی از یک هنرمند تقدیر کند؟! جالب است که حتی آقای علی لاریجانی که از سال ۱۳۸۷ تاکنون رئیس مجلس است، از سال ۱۳۷۰ تا بهمن ۱۳۷۲ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و سالهای ۱۳۷۳ تا خرداد ۱۳۸۳ رئیس صداوسیما بود؛ اما تقریبا به یاد ندارم نطقی را به هنر و تقدیر از هنرمندی اختصاص داده باشد. حال پرسش جدی این است که چرا رئیس مجلس در خانهای که به آن خانه مردم اطلاق میشود، وقت تقدیر از یکی از همین مردم، نام او را بر زبان نیاورد؟ جمله رئیس مجلس این بود: «موضع هنرمند گرامی ما در تحریم حضور در جشنواره هنری آمریکا نمونهای از غیرت ملی ملت ایران است». باید پرسید آقای لاریجانی، این هنرمند گرامی اسم ندارند؟ نامبردن از یک هنرمند چه آسیبی به مجلس یا رئیس مجلس میزند؟ برخی معتقدند چون تحریمکننده یک زن است، رئیس مجلس نمیخواست نامش را به زبان بیاورد. به باور من، حتی طرح چنین گمانهای یک خطر جدی برای افکار عمومی است و باید چنین تابوها و تفکراتی در خان

وقتی آقای صالحیامیری در پنجاهمین روز حضورش در مسند وزارت فرهنگ به دیدار بخش نمایشگاهی حراج تهران رفت، بخش خصوصی این نشانه را دریافت کرد که دولت بر عهد خود برای حضور پررنگ آنها در هنر پایبند است، اما به دلایل زیر گمان میکنم صرف این دیدار و البته گفتاردرمانیها درخصوص ضرورت حضور بخش خصوصی کافی نیست، هرچند که حتما تکرار آن لازم است: یک: بیانصافی است یادآوری نشود علی جنتی هم بارها از حراج تهران دیدن کرد، بهدفعات درباره نقش آفرینی جدی بخش خصوصی سخنرانی کرد، حتی برای تأسیس یک صندوق با هدف توسعه هنر هم همت گماشت و وعده داد به فرابورس خواهد رفت، اما همه اذعان دارند آن اتفاقی که باید، رخ نداد؛ آنسان که چهارم تیرماه در آستانه رفتن خبر داد: «تأکید رهبری بر این است که فعالیتهای هنری از حالت دولتی خارج شود و بیشتر از اینها بخش خصوصی از فعالیتهای هنری حمایت کند. تفسیر دقیق ایشان این بود که در فعالیتهای هنری از دولت آبی گرم نمیشود و باید بیشتر بخش خصوصی از فعالیتهای هنری حمایت کند». دو: خبر ناخوشایند که بهانه این یادداشت شد این است که در برنامه ششم توسعه، معافیت یا بخشودگی مالیاتی که د

چندسال پیش از این وقتی ایرانیان با پدیده ولنتاین آشنا شدند، رز قرمز و شکلات ١٤ فوریه فراگیر شد. مسئولان همواره آماده واکنش، به تک و تاب افتادند که برایش معادل ایرانی بسازند؛ خاطرم هست طیفی جشن اسپندارمذگان را بهعنوان روز عشق پیشنهاد دادند تا در تقویم رسمی بگنجد و طعم ولنتاین غربی از دهان بیفتد؛ اما مثل همیشه همه آن دلواپسیها در حد حرف باقی ماند و ولنتاین هم مانده است. یک- باید قبول کنیم ما آنقدر که در خلق آیینهای عزاداری تبحر داریم، بههیچوجه در برپایی جشن و سرور حرفهای نیستیم؛ به کل، اجتماع شادمانه به این معنا که جمعیتی کثیر را برای شادیکردن دور هم جمع کنیم و پایکوبی کنیم دستکم در ساليان اخیر مسبوق به سابقه نیست، نه کنسرت خیابانی و نه کارناوالی؛ مثلا سال تحویل هرکس نخودنخود خانه خود، پای تلویزیون خود، شب یلدا پای تلویزیون خود... میلاد ائمه هم در نهایت سینیهای چای و شربت در خیابان است که بهجای شیرینی، طعم تلخ ترافیکهای کور را به یاد همه میاندازد؛ مثال دیگر چهارشنبهسوری است که بهجای سوروسات و شادمانی، شهر به میدان جنگی تمامعیار بدل میشود... حق دارند مردم تقی به توقی م